ملیت :  ایرانی   -  قرن : 13 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
محمدرضا قمشه‏اى (شهرضائى) از مشاهیر حكماء و افاضل مدرسین زمان خود بوده است. وى قبل از 1300 ه از اصفهان به تهران عزیمت نموده و در مدرسه صدر (كه در جلو خان مسجد شاه) است به تدریس فقه و اصول و فلسفه و غیره پرداخته و بالخصوص در علم فلسفه و عرفان ید طولا و استادى ماهر بود و جماعتى از بزرگان دانشمندان و حكماء و فلاسفه معروف از وى استفاده معقولى نموده كه هر كدام پس از او فیلسوف بزرگ و حكیمى سترك بودند كه از مشاهیر آنها نامبردگان زیراند. 1- آیت‏اللَّه حاج میرزا ابوالفضل كلانتر 2- علامه حكیم میرزا جهانگیر خان قشقائى 3- آیت‏اللَّه حاج میرزا سید حسین قمى 4- علامه ملا حیدرخان نهاوندى 5- آیت‏اللَّه حاج میرزا عبداللَّه ریاضى رشتى 6- علامه شیخ على نورى تهرانى 7- آیت‏اللَّه میرزا على‏اكبر یزدى مدرس قم 8- علامه شیخ محمود بروجردى 9- آیت‏اللَّه حاج میرزا محمود قمى 10- علامه میرزا هاشم رشتى علامه قمشه‏اى دانشمندى عمیق‏الفكر و دقیق‏النظر و كثیرالتفكر و خوش‏بیان و ادیبى فاضل و شاعرى مبتكر و به صهبا تخلص داشت وفات او در سال 1306 ق روز وفات علامه بزرگوار و مجتهد عالیمقدار آیت‏اللَّه العظمى حاج ملا على كنى اتفاق افتاد فاضل مراغى او را در كتاب (المآثر والاثار) ص 164 ذكر كرده. و درباره وى گفته كه او مردى متواضع و خوش‏اخلاق و متقى و پرهیزكار بود و در موقع احتضار و مرگش به كسانى كه اطرافش نشسته بودند توجه كرده و گفت آیا دیدید اسب سفیدى را كه حضرت امام مهدى ولى عصر عجل‏اللَّه‏فرجه براى سوار شدن من فرستاده‏اند. آثارى از آنجناب بجا مانده كه از آنست كتاب (الخلافة الكبرى) كه در سال 1315 در تهران بطبع رسیده به مباشرت شاگردش شیخ محمود بروجردى با كتاب (الجمع بین‏الرائیین) معلم دوم فارابى و دیگر حواشى او بر شرح خصوص و رساله‏اى در فرق بین اسماء ذات و اسماء صفات و حدیث زندیق. (بخش 1) قمشه‏اى، آقا محمدرضا دانشمند مدرس كتب عرفانى (ف. تهران 1306 ه.ق.) وى از قمشه اصفهان و مردى زیرك بود. حكمت و كلام را نزد حاجى محمد جعفر لاریجانى و میرزا حسن نورى فراگرفت و در عرفان شاگرد حاجى سید رضى بود و از شاگردانش صفاى اصفهانى شاعر معروف است. از اوست: حواشى بر كتاب اسفار اربعه صدرالدین شیرازى، حواشى بر شرح فصوص‏الحكم قیصرى، رساله در موضوع الخالفةالكبرى، رساله در موضوع العلم (دو رساله اخیر در پایان رساله الجمع بین‏الرأیین فارابى در تهران به چاپ رسیده است.) وى مردى برسبیل تفنن اشعار عرفانى مى سروده. (وف 1306 ق)، شاعر. اهل قمشه اصفهان بود. چندین سال در آن دیار تدریس حكمت و عرفان نمود و در سال قحطى آنچه از زمین و مال داشت فروخت و صرف طلاب فقراء نمود و در اواخر به تهران آمد و در مدرسه میرزا شفیع صدر اعظم كه در جلو خان مسجد شاه واقع است. به ارشاد مى‏پرداخت. مى‏گویند «فصوص الحكم» را بعد از صدر قونیوى كسى بهتر از وى مباحثه نكرده است. در تهران وفات یافت و در ابن‏بابویه نزدیك مزار حاج آخوند محلاتى دفن شد. از اوست: ساغر ز خون ماست به اندازه نوش كن این جام باده نیست كه لبریز مى‏كنى[1] (1306 -1241 / 1234 ق)، عالم، فیلسوف، حكیم، عارف، مدرس و شاعر، متخلص به صهبا. اصل وى از قومشه‏ى اصفهان بود و مقدمات علوم را در همان جا فراگرفت، سپس براى تكمیل معلومات به اصفهان رفت و در محضر حاج ملا محمد جعفر لاهیجى و میرزا حسن نورى و آقا سید رضى لاهیجى فلسفه و حكمت و عرفان را فراگرفت. در اصفهان به تدریس كتب عرفانى پرداخت، در اواخر عمر به تهران آمد و در مدرسه‏ى صدر به تدریس حكمت و عرفان، بویژه كتب محیى‏الدین عربى و شروح آنها پرداخت. میرزا ابوالفضل كلانترى و میرزا جهانگیرخان قشقایى و میرزا سید حسین قمى و ملا حیدرخان نهاوندى و میرزا عبدالله ریاضى و میرزا هاشم اشكورى و میرزا على محمد اصفهانى و حاج ملا على حكیم الهى سمنانى و صفاى اصفهانى و حاج ملا على حكیم الهى سمنانى و میرزا على اكبر یزدى مدرس و شیخ محمود بروجردى از شاگردان او بودند و همگى بر شاگردى وى افتخار مى‏كردند. او با ملا هادى سبزوارى معاصر بود. در تهران درگذشت و در كنار قبر حاج آخوند محلاتى در قبرستان ابن‏بابوبه دفن شد. از آثارش وى: «الاسفار الاربعه و تحقیقها»؛ «حاشیه اسفار ملاصدرا»؛ حاشیه بر «شرح تمهید القواعد» صائن‏الدین تركه؛ حاشیه بر «شرح القیصرى لفصوص الحكم»؛ «الخلافه الكبرى»؛ «رساله فى موضوع العلم»؛ رساله‏اى در «فرق بین اسماء الذات و الصفات»؛ «دیوان» شعر.[2]